Hamilelik, bedenin mucizevi bir dönüşüm yaşadığı dokuz aydır. Ancak bu süreçte pek çok anne adayı, günlük yaşamını olumsuz etkileyen rahatsızlıklarla da tanışır. Bunların başında gelen reflü, göğüste yanan bir his, ağza gelen ekşi sıvı ve boğazda takılma hissiyle kendini gösterir. Birçok anne adayı bu durumu ilk kez gebelik döneminde deneyimler ya da daha önce hafif yaşadığı şikayetlerin belirgin biçimde arttığını fark eder. Peki hamilelikte reflü neden olur, ne zaman başlar ve nasıl hafifletilir?
Hamilelikte Reflü Neden Olur?
Hamilelikte reflünün temel nedeni, progesteron hormonunun yemek borusu ile mide arasındaki kapakçık üzerindeki etkisidir. Progesteron, gebeliği sürdürmek için vazgeçilmez bir hormondur; ancak düz kasları gevşetme özelliği, bu kapakçığın tam kapanmasını engeller. Kapakçık tam kapanmayınca mide asidi yemek borusuna geri kaçar ve mide yanması olarak bildiğimiz rahatsızlık ortaya çıkar.
Buna ek olarak, büyüyen rahim zamanla mideyi yukarı doğru iter. Özellikle gebeliğin son aylarında karın içi basınç artar ve midenin normal kapasitesini koruyabilmesi güçleşir. Bu mekanik baskı da reflü belirtilerini ağırlaştırır. Tek nedeni hormonal olmayan bu tablo, gebelik ilerledikçe genellikle yoğunlaşır.
Hamilelikte Reflü Belirtileri Nelerdir?
Reflünün belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir; ancak en sık görülenler şöyle sıralanabilir: Göğüs kemiğinin arkasında veya boğaz tabanında belirgin bir yanma hissi, yemek yedikten kısa süre sonra ağza gelen ekşi ya da acı sıvı, yutkunma güçlüğü veya yutkunurken hissedilen takılma, özellikle geceleri uzanınca artan rahatsızlık ve sık geğirme.
Bu belirtiler her gebenin farklı şiddetle yaşayabileceği durumlar olup bir kısmı yalnızca yemekten hemen sonra birkaç dakika sürerken diğerleri gece boyunca uyku kalitesini bozacak düzeye ulaşabilir. Belirtilerin baskın hale gelmesi ve günlük yaşamı olumsuz etkilemesi halinde doktora başvurmak önemlidir.
Hamilelikte Reflü Hangi Haftada Başlar?
Reflü her trimesterde ortaya çıkabilmekle birlikte çoğu gebe için belirgin olarak ikinci trimesterın başından itibaren, yani yaklaşık 13-14. haftadan sonra hissedilmeye başlar. Hormonal değişimlerin yoğunlaştığı bu dönemde mide kapakçığının gevşeme etkisi de artar.
Üçüncü trimesterde ise tablo daha da belirginleşir. 28. haftanın ötesinde rahmin mide üzerindeki fiziksel baskısı maksimuma ulaşır ve reflü şikayetleri sıklıkla en rahatsız edici dönemine girer. Doğumdan sonra hormon seviyeleri ve rahim boyutu normale döndükçe reflü de kendiliğinden gerilemeye başlar; bu nedenle çoğu anne doğumun ardından kısa süre içinde belirgin bir rahatlama hisseder.
Hamilelikte Reflü Nasıl Hafifletilir?
Hamilelikte kullanılabilecek ilaçlar oldukça sınırlı olduğundan, yaşam tarzı ve beslenme değişiklikleri özellikle önem kazanır. Şu adımlar şikayetleri belirgin biçimde azaltabilir:
Küçük ve sık öğünler tercih edin. Üç büyük öğün yerine günde beş ya da altı küçük öğüne geçmek, midenin fazla dolmasını ve asit üretiminin artmasını önler.
Yemekten hemen sonra uzanmayın. Yemek ile uyku ya da uzanma arasında en az iki buçuk saat bırakmak, asidik mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasını zorlaştırır. Yatarken ise başınızı ve göğsünüzü yaklaşık 15-20 santimetre yükselterek uyumak yerçekimini lehinize çalıştırır.
Sol yana yatmayı deneyin. Mide anatomisi gereği sol yan yatış pozisyonu, asit kaçışını azaltır. Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde zaten önerilen bu pozisyon, reflü için de faydalıdır.
Yavaş ve çiğneyerek yiyin. Acele yemek hem havanın yutulmasını artırır hem de mideyi zorlar. Lokmalar küçük ve iyice çiğnenmiş olduğunda sindirimin ilk aşaması daha sağlıklı tamamlanır.
Hamilelikte Reflüde Hangi Yiyeceklerden Kaçınmalı?
Bazı yiyecekler ve içecekler mide kapakçığını daha da gevşetir ya da mide asit üretimini artırır. Bunlardan uzak durmak belirtilerin kontrol altında tutulmasına yardımcı olur. Başlıca kaçınılması gerekenler şunlardır: Baharatlı yemekler ve acı soslar, yağlı ve kızartılmış gıdalar, domates ve domates bazlı ürünler, narenciye meyveleri ve suları, çikolata ve nane, kafeinli içecekler ve gazlı sular.
Bunların yanı sıra yemek sırasında çok fazla sıvı almak da mide içi hacmi ve basıncı artırabileceğinden, sıvı tüketimini öğünler arasına yaymak daha iyidir. Soğuk süt bazı gebelerde geçici rahatlama sağlayabilir; ancak midenin asit üretimini kısa süre sonra artırabileceğini de hatırda tutmak gerekir.
Hamilelikte Reflü İçin Doktora Ne Zaman Gidilmeli?
Reflü gebelikte oldukça yaygın ve genel olarak zararsız bir şikayettir. Ancak bazı durumlarda mutlaka bir sağlık profesyoneliyle görüşmek gerekir. Şiddetli ve sık tekrarlayan yanma hissi, siyah ya da kanlı dışkı, yutkunmada aşırı güçlük, kilo kaybı veya yeterli beslenememe ve göğüs ağrısının omuz ya da kola yayılması gibi durumlarda zaman geçirmeden doktorunuza başvurun.
Tedavi gerektiğinde doktorunuz gebelikte kullanımı güvenli kabul edilen bazı antiasit preparatları önerebilir; ancak hiçbir ilacı doktor onayı olmadan kullanmamak büyük önem taşır. Çoğu anne için yaşam tarzı değişiklikleriyle rahatlama mümkün olsa da kalıcı ya da ağır vakalarda tıbbi destek almak gerekebilir.
