Bebeğinizin salyası arttıysa, sürekli elini ağzına götürüyor ve önüne gelen her şeyi ısırmaya çalışıyorsa aklınıza ilk olarak diş çıkarma gelebilir. Diş çıkarma, bebeklerin doğal gelişim süreçlerinden biridir; ancak her bebek bu dönemi aynı şekilde yaşamaz. Bazı bebeklerde ilk diş neredeyse hiç belirti göstermeden çıkarken bazılarında huzursuzluk, uyku sorunları ve diş eti hassasiyeti daha belirgin olabilir.
Bu dönemde hangi belirtilerin normal olduğunu, bebeğinizi nasıl rahatlatabileceğinizi ve hangi durumlarda doktora başvurmanız gerektiğini bilmek önemlidir.
Bebeklerde Diş Çıkarma Ne Zaman Başlar?
Bebeklerin çoğunda ilk süt dişi yaklaşık 6. ay civarında çıkar. Bununla birlikte ilk dişin 4. aydan önce ya da 12. aydan sonra çıkması da görülebilir. Diş çıkarma zamanı; genetik özelliklere, bebeğin gelişimine ve doğum haftasına göre değişiklik gösterebilir.
İlk olarak çoğunlukla alt çenedeki iki ön kesici diş çıkar. Ardından üst ön kesici dişler, yan kesiciler, azı dişleri ve köpek dişleri gelir. Ancak bu sıralama her bebekte birebir aynı olmak zorunda değildir.
Bebekler yaklaşık 2,5–3 yaşına geldiklerinde genellikle 20 süt dişinin tamamına sahip olur.
Bebeklerde Diş Çıkarma Belirtileri Nelerdir?
Diş, diş etinin yüzeyine yaklaşırken bölgede hassasiyet ve baskı oluşabilir. Bu dönemde görülebilen yaygın belirtiler şunlardır:
Normalden fazla salya akması
Elleri ve oyuncakları sürekli ağza götürme
Bir şeyleri ısırma veya kemirme isteği
Diş etinde kızarıklık, şişlik veya hassasiyet
Normalden daha huzursuz olma
Uykuya dalmakta veya uykuyu sürdürmekte zorlanma
Emme ya da yeme sırasında isteksizlik
Tek yanağın kızarması
Kulağı veya yanağı ovuşturma
Ağız çevresinde salyaya bağlı tahriş
Bu belirtiler genellikle diş çıkmadan birkaç gün önce belirginleşir ve diş göründükten sonra hafifler. Haftalarca süren yoğun huzursuzlukların tamamını diş çıkarmaya bağlamak doğru değildir.
Ateş ve İshal Diş Çıkarma Belirtisi midir?
Diş çıkarma döneminde bebeğin vücut sıcaklığında hafif bir artış fark edilebilir. Ancak 38 derece ve üzerindeki ateş, belirgin ishal, kusma, öksürük veya yoğun burun akıntısı diş çıkarmanın tipik belirtileri değildir.
Bebekler bu dönemde ellerini ve çevredeki nesneleri sık sık ağızlarına götürdükleri için mikroplarla daha fazla karşılaşabilir. Bu nedenle diş çıkarma dönemiyle aynı zamana denk gelen bir enfeksiyon yanlışlıkla diş çıkarmaya bağlanabilir.
Bebeğiniz ateşli veya genel olarak hasta görünüyorsa belirtileri yalnızca dişe bağlamadan çocuk doktoruna danışmanız daha güvenlidir.
Diş Çıkarma Ağrısı Nasıl Hafifletilir?
Bebeğinizin diş etlerindeki basıncı azaltmak için öncelikle ilaçsız ve güvenli yöntemleri deneyebilirsiniz.
Soğutulmuş diş kaşıyıcı kullanın
Buzdolabında soğutulmuş silikon veya kauçuk bir diş kaşıyıcı, hassas diş etlerini rahatlatabilir. Diş kaşıyıcıyı dondurucuya koymayın. Aşırı sertleşen ve donan ürünler bebeğin diş etine zarar verebilir.
Diş kaşıyıcının tek parça, kolay temizlenebilir ve bebeğin yaşına uygun olmasına dikkat edin.
Diş etlerine nazikçe masaj yapın
Ellerinizi iyice yıkadıktan sonra temiz bir parmağınızla bebeğinizin diş etlerine hafifçe masaj yapabilirsiniz. Uygulanan nazik basınç, diş etindeki rahatsızlığı kısa süreliğine azaltabilir.
Soğuk ve temiz bir bez de bebeğin çiğnemesi için kullanılabilir. Bezin küçük parçalara ayrılmadığından ve bebeğin kullanım sırasında gözetim altında olduğundan emin olun.
Salyaya bağlı tahrişi önleyin
Artan salya, bebeğin çene ve yanak çevresinde kızarıklık oluşturabilir. Bölgeyi sürtmeden, yumuşak bir bezle tampon hareketlerle kurulayın.
Gerekirse çocuk doktorunuzun uygun gördüğü kokusuz bir bariyer krem kullanılabilir. Islak kalan önlükleri ve kıyafetleri sık sık değiştirmek de tahrişi azaltır.
Bebeğinizi sakinleştirin
Diş çıkarma yalnızca fiziksel bir rahatsızlık yaratmaz; uyku ve beslenme düzenini de etkileyebilir. Kucakta tutmak, emzirmek, sakin bir oyun oynamak veya uyku rutinini korumak bebeğinizin rahatlamasına yardımcı olabilir.
Bu dönemde daha fazla temas istemesi normaldir. Bunun yeni ve kalıcı bir alışkanlığa dönüşeceği endişesiyle bebeğinizin sakinleşme ihtiyacını görmezden gelmeniz gerekmez.
Diş Çıkaran Bebeğe Soğuk Yiyecek Verilebilir mi?
Ek gıdaya geçmiş bebeklere yaşına ve beslenme becerisine uygun soğuk yiyecekler sunulabilir. Ancak sert havuç, salatalık veya kopabilecek büyük yiyecek parçaları boğulma riski taşıyabilir.
Bebeğiniz yemek yerken oturur pozisyonda olmalı ve her zaman bir yetişkin tarafından yakından izlenmelidir. Sunulan yiyeceğin şekli ve kıvamı bebeğin gelişim düzeyine uygun olmalıdır.
Diş çıkarma kolyeleri, yiyecek fileleri veya boyna takılan ürünler de boğulma ve dolaşımın engellenmesi riski nedeniyle güvenli bir rahatlatma yöntemi olarak görülmemelidir.
Diş Jelleri Güvenli mi?
Diş çıkarma için satılan her jel veya damla bebekler açısından güvenli değildir. Özellikle benzokain veya lidokain içeren uyuşturucu ürünler ciddi yan etkilere neden olabilir. Jel ağız içinde kısa sürede dağıldığı için etkisi de sınırlıdır.
Homeopatik diş tabletleri ve damlalarının etkinliği yeterince kanıtlanmamıştır. İçerikleri ve dozları konusunda da güvenlik sorunları bulunabilir.
Bitkisel veya doğal olarak tanıtılan ürünlerin de otomatik olarak güvenli kabul edilmemesi gerekir. Bebeğiniz için herhangi bir jel, ilaç veya takviye kullanmadan önce doktorunuza ya da eczacınıza danışın.
Ağrı Kesici Kullanılabilir mi?
Bebeğiniz belirgin şekilde rahatsızsa ve ilaçsız yöntemler yeterli olmuyorsa çocuk doktorunuz yaşına ve kilosuna uygun bir ağrı kesici önerebilir.
Parasetamol veya ibuprofen gibi ilaçlar doktor önerisi ve uygun doz olmadan verilmemelidir. Özellikle altı aydan küçük bebeklerde, kronik hastalığı bulunanlarda veya sıvı kaybı riski olanlarda ilaç seçimi mutlaka sağlık profesyoneli tarafından yapılmalıdır.
Aspirin çocuklarda kullanılmamalıdır.
İlk Diş Çıktığında Bakım Nasıl Olmalı?
İlk diş görünür görünmez ağız bakımına başlamak gerekir. Küçük başlı, yumuşak kıllı bir bebek diş fırçası kullanabilirsiniz.
Dişleri günde iki kez, özellikle gece yatmadan önce fırçalayın. Yaşa uygun florürlü diş macunu pirinç tanesi kadar az miktarda kullanılabilir. Bebeğiniz macunu tüküremese bile fırçalama sonrası ağzını suyla çalkalamanız gerekmez.
Biberonla süt, mama veya şekerli içecek vererek bebeği uyutmak diş çürüğü riskini artırabilir. Gece beslenmesinden sonra mümkün olduğunca ağız temizliğine dikkat edin.
İlk diş çıktıktan sonraki altı ay içinde veya en geç bir yaş civarında ilk diş hekimi kontrolünün yapılması faydalıdır.
Doktora Ne Zaman Başvurulmalı?
Aşağıdaki belirtiler yalnızca diş çıkarmaya bağlanmamalıdır:
38 derece veya üzerinde ateş
Tekrarlayan kusma veya belirgin ishal
Bebeğin sıvı almayı reddetmesi
Islak bez sayısında belirgin azalma
Aşırı halsizlik veya uyandırmakta güçlük
Uzun süren ve sakinleştirilemeyen ağlama
Kulaktan akıntı
Nefes almada güçlük
Ağız içinde yaygın yara veya kanama
Diş etinde büyüyen, kanayan veya olağan dışı görünen şişlik
Beslenmenin belirgin şekilde bozulması
Bebeğinizin davranışı size her zamankinden farklı geliyorsa sayıların yükselmesini beklemeden doktorunuza danışabilirsiniz.
Diş Çıkarma Sürecinde Sabırlı Olun
Diş çıkarma her bebek için farklı ilerler. Bazen birkaç huzursuz geceden sonra küçük bir diş belirir, bazen de salya ve ısırma isteği haftalarca devam ettiği hâlde diş henüz görünmez.
Bebeğinizi rahatlatmaya çalışırken güvenli ve basit yöntemlere öncelik verin. Ateş, ishal veya belirgin hastalık belirtilerini dişe bağlamayın. İlk dişle birlikte ağız bakımına başlayarak sonraki yılların diş sağlığı için güçlü bir temel oluşturun.
